Kumar bağımlılığı belirtileri nelerdir, ne zaman destek alınır?

Kaybı kovalamak nasıl başlar?

Kaybı kovalamak, kaybedilen parayı aynı oturumda ya da ertesi gün daha büyük bahislerle geri almaya çalışmaktır. Çoğu kişide ilk görülen işaret budur, çünkü o an için mantıklı bir plan gibi görünür.

Rakamlarla şöyle ilerler: akşam için 500 TL ayırdınız ve kaybettiniz. Geri almak için 1.000 TL daha yatırdınız, o da gitti. Üçüncü kez 2.000 TL yatırdığınızda toplam risk 500 + 1.000 + 2.000 = 3.500 TL olmuştur, yani başta ayırdığınız tutarın yedi katı. Oyunların matematiği önceki kayıpları hatırlamaz. Her yeni bahiste kasa avantajı aynıdır ve 'artık gelmesi lazım' düşüncesinin bir karşılığı yoktur.

Gizleme ve borçlanma ne anlatır?

Gizleme genellikle küçük adımlarla gelir: banka bildirimlerini kapatmak, telefonu ters çevirmek, harcamayı başka bir kalem gibi göstermek, ne kadar oynadığınız sorulduğunda rakamı küçültmek. Kişi çoğu zaman bunu yalan olarak değil, tartışmadan kaçınmak olarak görür.

Borçlanma daha somut bir eşiktir. Şunlardan biri yaşandıysa ciddiye alın:

• Kredi kartından nakit avans çekip oyuna yatırmak.
• Oynamak ya da kaybı kapatmak için kredi, kredili hesap ya da tanıdıklardan borç kullanmak.
• Kira, fatura, okul taksiti gibi ayrılmış parayı oyuna aktarmak.
• Eşya satmak ya da başkasına ait parayı 'geri koyacağım' diyerek kullanmak.

Oyuna giden para borç olduğunda kayıp yalnızca o tutarla sınırlı kalmaz, faiziyle büyür.

Süre ve para kontrolünü kaybetmenin işaretleri

• Yarım saat diye oturup saatler sonra kalkmak, bunu sık yaşamak.
• Kendinize koyduğunuz limiti aynı gün içinde yükseltmek ya da başka bir siteye geçmek.
• Aynı heyecanı duymak için bahis tutarını giderek artırmak.
• Oynamadığınız zaman huzursuz, gergin ya da sinirli olmak.
• Sıkıntı, kaygı ya da yalnızlık hissinden uzaklaşmak için oynamak.
• Bırakmayı ya da azaltmayı birkaç kez deneyip sürdürememek.
• İş, okul ya da ilişkilerde oyun yüzünden sorun yaşamak ve yine de devam etmek.

Tek bir maddenin bir kez yaşanması tanı anlamına gelmez. Önemli olan tekrar etmesi ve hayatınızın başka alanlarına taşmasıdır.

Çevrimiçi oyunlarda bu işaretleri fark etmek daha zordur. Para ekranda bir rakam olarak durur, elden çıkan nakit hissi yoktur. Oyun günün her saatinde cebinizdedir ve ara vermeyi hatırlatan bir kapanış saati bulunmaz. Banka dökümünüzde son üç ayın yatırımlarını toplamak, aklınızdaki tahmin ile gerçek rakam arasındaki farkı görmenin en kısa yoludur.

Kumar bağımlılığı belirtileri için kısa öz değerlendirme

Aşağıdaki sorular bir test değildir ve tanı koymaz. Yalnızca son on iki ayınıza dürüstçe bakmanıza yardımcı olur.

1. Kaybetmeyi göze alabileceğinizden fazlasını oynadığınız oldu mu?
2. Kaybettiğiniz parayı geri kazanmak için ertesi gün tekrar oynadınız mı?
3. Oynamak için borç aldınız ya da bir şey sattınız mı?
4. Ne kadar oynadığınızı ailenizden ya da arkadaşlarınızdan sakladınız mı?
5. Oynadıktan sonra suçluluk ya da pişmanlık hissettiniz mi?
6. Yakınlarınızdan biri oyun alışkanlığınızla ilgili endişesini dile getirdi mi?
7. Bırakmak istediğiniz halde bırakamadığınızı hissettiniz mi?

Birkaç soruya evet dediyseniz bunu bir uzmana anlatmak faydalıdır. Değerlendirmeyi ancak bir ruh sağlığı uzmanı yapabilir. Tanı ölçütlerinde bu durum kumar oynama bozukluğu adıyla yer alır ve belirtilerin belirli bir süre boyunca birlikte görülmesine bakılır.

Nereden destek alınır?

Türkiye'de ilk başvurabileceğiniz yer Yeşilay Danışmanlık Merkezi'dir (YEDAM). 115 numaralı hattı arayarak ücretsiz danışmanlık alabilir ve size yakın merkeze yönlendirilebilirsiniz. Görüşmeler gizlidir. Ayrıca devlet hastanelerinin psikiyatri polikliniklerine başvurabilirsiniz.

Aramak için durumun 'yeterince kötü' olmasını beklemenize gerek yoktur. Emin olmadığınız için aramak da geçerli bir sebeptir. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa beklemeyin, 112'yi arayın.

Bir yakınınız için endişeleniyorsanız YEDAM aile bireylerine de destek verir. Konuşurken suçlamak yerine gördüğünüz somut şeyi söylemek ('son üç ayda iki kez borç istedin, endişeleniyorum') karşı tarafın savunmaya geçmesini azaltır. Borcunu sizin kapatmanız iyi niyetli bir adımdır, ama çoğu zaman sorunu ertelemekten öteye geçmez.

Destek almaya karar verene kadar yapılabilecekler

Aşağıdaki adımlar tedavinin yerini tutmaz, ama araya mesafe koyar:

• Oynadığınız sitelerde hesap kapatma ya da kendini dışlama (self-exclusion) talebi verin. Bu seçenek yoksa desteğe yazılı olarak hesabınızın kalıcı kapatılmasını isteyin.
• Bankanızın uygulamasından kartınızı internet alışverişine ve nakit avansa kapatın.
• Kampanya SMS'lerini, e-postalarını ve takip ettiğiniz bahis kanallarını engelleyin.
• Güvendiğiniz bir kişiye durumu anlatın ve mümkünse bir süre harcamalarınızı birlikte takip edin.
• Oynadığınız saatleri başka bir işle doldurun. Boş kalan zaman en zor kısımdır.

Henüz bu noktada olmadığınızı ama sınır koymak istediğinizi düşünüyorsanız sorumlu oyun sınırı nasıl konur yazısındaki adımlara ve sorumlu oyun sayfasındaki araçlara bakabilirsiniz.